12/06/2021

հայերեն فارسی

Ես գիտե՛մ այս աշխարհը, ուր գողը նեցո՛ւկ է գողին, Ուր վեճի մեջ իմաստո՛ւնն է հաճախ պարտվում հիմարին, Ազնիվ մարդուն ամոթանք է տալիս ինչ-որ սրիկա… Իսկ մի կաթիլ խնդությունը՝ ձուլվում վշտի ծովերին: ՕՄԱՐ ԽԱՅԱՄ
Բովանդակություն
Clock
News > Նվիրված Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան օրին


  տպագրել        ուղարկել ընկերոջը

Նվիրված Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան օրին

 

Հովհաննես Թադևոսի Թումանյան (փետրվարի 19, 1869, Դսեղ, Բորչալուի գավառ, Թիֆլիսի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - մարտի 23, 1923, Մոսկվա, ԽՍՀՄ), հայ բանաստեղծ, արձակագիր, գրական, ազգային և հասարակական գործիչ։ Գրել է բանաստեղծություններ, պոեմներ, քառյակներ, բալլադներ, պատմվածքներ ու հեքիաթներ, ակնարկներ, քննադատական ու հրապարակախոսական հոդվածներ[, կատարել է թարգմանություններ, մշակել է «Սասնա ծռեր» դյուցազնավեպի «Սասունցի Դավիթ» ճյուղը։ Համարվում է ամենայն հայոց մեծ բանաստեղծ :

ԱԽԹԱՄԱՐ

Ծիծաղախիտ Վանա ծովի
Փոքրիկ գյուղից առափնյա,
Ծովն է մըտնում գաղտագողի
Ամեն գիշեր մի տըղա:

Ծովն է մըտնում առանց նավակ,
Բազուկներով առնացի
Ջուրը ճողփում, լող է տալի
Դեպի կըղզին դիմացի:

Խավար կըղզուց պարզ ու պայծառ
Մի լույս կանչում է նըրան,
Մի վառ փարոս նըրա համար,
Չըմոլորի իր ճամփան:

Սիրուն Թամարն ամեն գիշեր
Այնտեղ կըրակ է անում,
Եվ ըսպասում է անհամբեր
Այնտեղ` մոտիկ դարանում:

Ծըփում ծովն ալեծածան,
Ծըփում է սիրտը տըղի.
Գոռում է ծովն ահեղաձայն,
Նա կըռվում է կատաղի:

Եվ Թամարը սըրտատըրոփ
Արդեն լըսում է մոտիկ
Ջըրի ճողփյուն, ու ողջ մարմնով
Սիրուց այրվում է սաստիկ:

Լըռեց: Ծովի խավար ափին
Կանգնեց սեւ-սեւ մի ըստվեր...
Ահա եւ նա... իրար գըտան...
Կասկածավո՜ր լուռ գիշեր...

Միայն ալիքը Վանա ծովի
Մեղմ դիպչում են ափերին,
Հըրհըրելով հեռանում են
Շըշունջներով անմեկին:

Նըրանք ասես փըսփըսում են...
Ու աստղերը կամարից
Ակնարկելով բամբասում են
Լիրբ, անամոթ Թամարից...

Բամբասում են կուսի սըրտում...
Ժամ է արդեն... ու կըրկին
Մինն ալեկոծ ծովն է մըտնում,
Մյուսն աղոթում եզերքին...

«Ո՞վ է ջահել էն խիզախը,
Որ հենց հարբած իր սիրով,
Սըրտից հանած ահն ու վախը
Ծովն անցնում է գիշերով։

Ծովն անցնում է մյուս ափերից
Մեր Թամարին համբուրում...
Աղջի՞կ խըլի նա մեր ձեռի՜ց...
Ի՞նչի տեղ է մեզ դընում...»։

Էսպես ասին վիրավորված
Կըղզու միջի ջահելներ
Ու Թամարի ձեռքով վառած
Լույսը հանգցրին մի գիշեր:

Մոլորվեցավ խավար ծովում
Լողորդ տըղան սիրահար,
Ու բերում է հողմը, բերո՜ւմ
Հառաչանքներն՝ «Ա՜խ, Թամա՜ր...»։

Մոտ է ձայնը. խոլ խավարում,
Ժայռերի տակ սեպացած,
Ուր ամեհի ծովն է գոռում,
Մերթ կորչում է խլացած,
Ու մերթ լըսվում ուժասպառ.
«Ա՜խ, Թամա՜ր...»։

Առավոտյան ծովը ծըփաց,
Ափը ձըգեց մի դիակ,
Նըրա շուրթին, պաղ, կարկամած,
Ասես մեռած ժամանակ
Սառել էին երկու բառ.
«Ա՜խ, Թամա՜ր...»։

Այն օրվանից սըրա համար
Կըղզին կոչվեց Ախթամար։

Հովհաննես Թումանյան

1891

 

 

هوانس تومانیان 

هوانس تومانیان (1869  1923) شاعر بلند آوازه ارمنی و به بیانی یکی از مشهورترین شاعر ارمنی است. تومانیان به ویژه با اشعاری که برای کودکان سروده جایگاهی بی همتا به دست آورده است. عموماً در تفلیس زیسته و در آثارش از میراث ادبیات گذشته بهره جسته و به دیدگاه های جدید اموزشی نیز توجه داشت. نسل های پی در پی کودکان ارمنی با شعرها و حکایات اش آشنا شده و پرورش یافته اند.

 

19 فوریه مصادف به روز تولد هوانس تومانیان است.


  نویسنده: هوانس تومانیان/ ترجمه: ادوارد هاروتونیان

 

آختامار
به شب هنگام، چون در ساحل «وان»

دو چشم روستا در خواب می رفت،

جوانی از نگاه غیر پنهان

بدون زورق، اندر آب می رفت.

به امواج خروشان در می آویخت،

نه از طوفان و موج اش بیم در دل،

شنا می کرد سوی آن جزیره

که بنشسته است رویاروی ساخل.

جوان را سوی خود می خواند از آن جا

فروغی پرتوافشان از ره دور،

چو فانوسی که افشاند به شب ها

به دل های به دریاماندگان نور.

 

بد آن جا دختری، «تامار» زیبا

به ساحل آتشی هر شب می افروخت

و خود از کومه ای، با بی قراری

نگاه منتظر بر آب می دوخت.

پریشان بود و پرآشوب دریا،

جوان را دل پرآشوب و پریشان،

خروشان بود و خشم آلود دریا،

جوان در دام امواج خروشان.

 

و دختر می شنید اینکه ز نزدیک

صدای ضربه های بازوان اش

و بر ساحل ز سوز عشق می سوخت

دل پر اضطراب و ناتوان اش.

 

صدا خاموش شد. در ظلمت شب

به ساحل سایه ای بگشود آغوش،

دو عاشق همدگر را باز جستند

و شب این راز را بنهفت خاموش.

 

ولی امواج بی آرام دریا

بدان ساحل چو خود را می رساندند،

شتابان باز می گشتند و این راز

به هر گوشی به نجوا می رساندند،

 

و گویی اختران از آسمان نیز

همه چشمک زنان لب می گشودند

وز آن زیبای بی شرم و سبک سر

به رمز و راز غیبت می نمودند.

 

سحر شد. لحظه تلخ جدایی

شرار افکند بر دل های یاران،

جوان در کام دریا رفت و دختر

دعا بر لب به جا ماند، اشکبازان.

***

 

- جوانان، کیست این گستاخ بی باک

که بیم از موج و از طوفان ندارد؟

ز جام عشق آنسان سرخوش و مست

که جز اندیشه جانان ندارد،

 

شبانگاه آید از آن ساحل دور

که کام دل ز دلبر برستاند،

زهی بی آبرویی! ننگ بر ما

که اینسان کس زما دختر ستاند!

 

چنین گفتند مردان جزیره

که دل هایشان ز رشک و کینه خون بود

و بنشاندند یک شب آتشی را

که در دریا جوان را رهنمون بود.

جوان سرگشته شد در ظلمت شب،

اسیر دام امواج ستمکار،

و می آورد با خود باد هر دم

پریشان ناله او: «آخ...تامار...»

صدا در غرش تفنده دریا

گهی خاموش می گشت و دگر بار

 

 

نزار و ناتوان می آمد از دور

دمادم بینواتر: «آخ...تامار...»

***

سحر، بر دامن امواج دریا

تنی بی جان شد از ساحل پدیدار

هنوزش نقش بر لب بود، گویی

فغان واپسین اش: آخ...تامار...

 

و می گویند نام آن جزیره

از آن هنگام مانده است «آختامار».

پی نوشت:

«آختامار» نام جزیره ای است در دریاچه «وان».

 

   


 


10:51 - 19/02/2021    /    համար : 765075    /    ցուցադրության քանակը : 132