18/10/2021


հայերեն

Կարգին մրադկանց հետ քեֆ արա, գավերը լի՛ց, Կամ յրաի՛դ հետ խմիր գինին դու ոգելից, Թե ինչքա՞ն ես խմել, ոչ ոք թող չիմանա. Չափդ պահի՛ր ու չես ընկնի երբեք հալից։ Օմար Խայամ
Բովանդակություն
Clock
News > Սաադին՝ Իրանի հանճարեղ բանաստեղծը


  տպագրել        ուղարկել ընկերոջը

Սաադին՝ Իրանի հանճարեղ բանաստեղծը

Ով էր Սաադին, որտեղ է ծնվել և ինչ կյանք է ունեցել

Աբու Աբդոլլահ Մոսլեհ էդ-դին Սաադի Շիրազին (Սաադի) պարսից դասական գրականության չորս հիմնական սյուներից մեկն է համարվում։ Ծնվել է Շիրազում 13-րդ դարում: Սաադու ծնունդը համընկել է մոնղոլական արշավանքների հետ, որոնց արդյունքում իրանական հզոր քաղաքակրթությունը ծանր հարվածներ կրեց: Մասամբ այդ պատճառով մեծ բանաստեղծի կյանքը երբեք հանգիստ չի եղել, այլ անցել է տևական դեգերումների մեջ:
Սաադին ծնվել է աստվածաբան գիտնականների ընտանիքում։
Բարեպաշտներ են գերդաստանիս անդամները ողջ,
Սիրուդ ուսացիչն է ինձ բանաստեղծ կարգել։
Ապագա բանաստեղծն իր սկզբնական կրթությունը ստացել է Շիրազ քաղա­քում։ Հետագայում Շիրազի կառավարիչ Աթաբեկի հովանավորությամբ Սաադին մեկնել է Բաղդադ և սովորել տեղի «Նիզամիե» կոչվող հռչակավոր դպրոցում։ Ուսումը կատարելագործելու նպատակով աշակերտել Է ժամանակի խոշորագույն գրականագետ - աստվածաբան Աբոլֆարաջ Էբնե Ջոզիին և հանճարեղ սուֆի Օմար Էբնե Մոհամմադ Սոհրվեվարդիին։ «Գոլեսթան» և «Բուսթան» երկե­րում Սաադին երախտագիտությամբ է հիշատակել իր երկու անվանի ուսու­ցիչներին:
Մի քանի տարի Բաղդադում ապրելուց և սովորելուց հետո երիտասարդ սուֆին սկսել է իր երկարատև ճամփորդությունների շարքը։
Կարծիք կա, որ Սաադին 14 անգամ (որից մեծ մասը ոտքով) ուխտագնացություն է կատարել դեպի Մեքքա։ Արաբական դասական լեզվի հիանալի իմացության շնորհիվ նա Դամասկոսում դառնում է քարոզիչ, հետո որպես վանական մեկնում է Երուսաղեմի անապատներից մեկը։ Այնտեղ նա գերի է ընկնում խաչակիրների մոտ, ովքեր նրան տեղափոխում են Տրիպոլի, և նա որպես բանվոր աշխատում է ամրոցի շինարարությունում։ Այնտեղից նրան որպես ստրուկ գնում է մի հարուստ՝ Ալեպպո քաղաքից և ամուսնացնում իր տգեղ և անկիրթ աղջկա հետ։ Չդիմանալով այդպիսի կյանքին՝ Սաադին փախչում է Հյուսիսային Աֆրիկա։
Այսպիսով իր երկար կյանքի ընթացքում Սաադին եղել է Շա­մում (Ասորիք), Հիջազում, Լիբանանում և Ռումում (Փոքր Ասիա), հանդիպել է նշանավոր բազմաթիվ գիտնականների, քարոզներ ու խրատներ կարդալով գրավել է շատերի ուշադրությունը, ծանոթացել է տարբեր մարդկանց, մշակույթների և ավանդույթների հետ, «հասկեր քաղել» այստեղից ու այնտեղից և այդ բոլորն արտացոլել է իր ստեղծագործություններում։
Ալամ–աշխարհ պտույտ եկա,
Հազար տեսակ մարդ տեսա։
Ամեն մեկից օգտվեցի,
Ամեն կալից հասկ քաղեցի։
Աշխարհ տեսնելով ու գիտելիքների հարուստ պաշար ձեռք բերելով ՝ վե­րադառնում է Շիրազ՝ իր ծննդավայրը։ Այդ դաժան տարիներին բանաստեղծի հայրենի Շիրազը փրկվեց մոնղոլների ավերիչ արշավանքներից մասամբ Շիրազի կառավարիչներ Աթաբեկ Աբուբաքր իբն Սաադ Զաքանիի, ապա նրա որդու՝ Սաադի ջանքերով: Ի դեպ, ենթադրվում է , որ բասնատեղծն իր մականունը վերցրել է հենց այս իշխանավորների անունից: Բանաստեղծը թե մեկին և թե մյու­սին հարգել ու սիրել է և հենց այդ պատճառով էլ նրանց է նվիրել իր երկու գլուխգործոցները «Բուստանը»՝ հորը, իսկ «Գոլեսթանը» որդուն... Սաադին վախճանվել է 691–ին(1312 թ.), ոմանց կարծի­քով 690–695–ին։ Նրա դամբարանը «Սաադիեն» այժմ համարվում է Շիրազ քաղաքի ուխտատեղերից մեկը։

Տեսանյութում ներկայացվում է Իրանի մեծ բանաստեղծ Սաադու կյանքն ու գործունեությունը

https://www.youtube.com/watch?v=wJfp9nCUzQc


15:49 - 01/06/2021    /    համար : 769841    /    ցուցադրության քանակը : 113