جمعه ٠٤ فروردين ١٣٩٦

                                                      بسم الله الرحمن الرحیم

     

بازدید کننده ارجمند! طراحی جدید پایگاه اطلاع رسانی رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران در ارمنستان در حال انجام می باشد. شما می توانید نظرات خود را از طریق منو «درباره ما» و زیر منوی «ارسال پیام» برای ما ارسال نمایید.
عناوین
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[عضویت]
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 630
 بازدید امروز : 3520
 کل بازدید : 2149893
 بازدیدکنندگان آنلاين : 7
 زمان بازدید : 0.9844
ساعت
اقتصاد، صنعت و فناوری

ویژگیهای اجتماعی ـ اقتصادی:
جمعیت: ارمنیان تقریباً تمامی جمعیت کشور ارمنستان را تشکیل می‌دهند. زبان آنها ارمنی، شاخه‌ای خاص از خانوادۀ زبانهای هند و اروپایی است. بقیۀ جمعیت کشور را کردها، روسها و شمار کمی اوکراینی، آشوری و دیگر گروههای قومی تشکیل می‌دهند. اکثر آذربایجانیهای ارمنستان پس از گسترش درگیری میان دو کشور، یا فرار کردند، یا اخراج شدند. بیش از 3 میلیون ارمنی در خارج از کشور، از جمله حدود 5/1 میلیون نفر در کشورهای مختلف اتحاد شوروی سابق، و حدود یک میلیون نفر در ایالات متحده زندگی می‌کنند.
ارمنیان در حدود سال 300م به دین مسیح درآمدند و سنتهای نیایشی و ادبی مسیحی غنی و کهنی دارند. امروزه بیشتر آنان یا عضو کلیسای مُرسلی (ارتدکس)‌اند، یا عضو کلیسای کاتولیک ارمنی که با رم پیوند دارد.
لشکرکشیهای روسیه برضد ایرانیان و ترکها در سده‌های 18 و 19م موجب مهاجرتهای پردامنۀ ارمنیان تحت حکومت مسلمانان به استانهای ماوراء قفقاز امپراتوری روسیه و نیز به خود روسیه شد. آنان بیشتر در ایروان، تفلیس، قراباغ،
شَماخی (شاماخی)، آستاراخان و بسارابی اقامت گزیدند. به هنگام قتل عام ارمنیان در ارمنستان عثمانی به سال 1915م، بعضی از آنان به روسیه پناهنده شدند. شماری نیز در
منطقۀ قراباغ علیا در خاک کشور مسلمان همسایه، جمهوری آذربایجان اقامت گزیدند. ارمنیان در حال حاضر حدود جمعیت قراباغ علیا را تشکیل می‌دهند؛ از 1988م کشمکشهای شدید قومی و زد و خوردهای نظامی پراکنده بین ارمنیان و آذربایجانیها در درون و اطراف این محدوده برقرار بوده است.
بحران اقتصادی دهۀ 1990م موجب شد تا شمار قابل توجهی از ارمنیان دست به مهاجرت بزنند. تا اواسط دهۀ 1990م حدود 750 هزار تن ارمنی، یعنی حدود از جمعیت کشور، سرزمین خود را ترک کردند.
الگوهای اسکان جمعیت: یکی از مهم‌ترین مناطق متمایز ارمنستان دشت آرارات و کوهسارها و دامنه‌های آن است. این منطقۀ پرجمعیت و شکوفا مرکز اقتصادی و فرهنگی ارمنستان به شمار می‌رود و از گذشته، مرکز نهادهای دولتی این کشور بوده است.
دیگر مناطق این کشور عبارت‌اند از استپ شیراک، منطقۀ دشت مرتفع شمال غربی که انبار غلۀ ارمنستان
به شمار می‌رود؛ گوگارک، شامل دشتهای مرتفع، رشته‌کوهها و دره‌های عمیق شمال شرق که پوشیده از جنگل، زمینهای کشاورزی و مراتع آلپی است؛ حوضۀ سِوان، منطقۀ گودال‌مانندی که دریاچۀ سوان و اراضی پیرامون آن، شامل کشتزارها، روستاها و شهرها را دربردارد؛ وایْک که در اصل حوضۀ رودخانه آرپا ست؛ و منطقۀ زَنگِزور (سیونیک) در منتهى الیه جنوب شرقی کشور که از مجموعه‌ای پیچیده از گدارها و دره‌های رودخانه‌ای که در رشته‌کوههایی بلند بریده شده‌اند، تشکیل شده، و منطقه‌ای است سرشار از کانسنگها و دارای مزارع و باغهایی که اینجا و آنجا در دره‌ها و دامنه‌های کوهستانی پراکنده شده‌اند.
دشت آرارات بیشترین تراکم جمعیت را در ارمنستان داراست و دره‌های رودخانه‌ای در جنوب شرقی و شمال شرقی کشور، در ردۀ بعدی قرار
دارند. نیمی از جمعیت ارمنستان در منطقه‌ای که دارای ارتفاع کمتر از 000‘1 متر است و تنها نزدیک به
خاک کشور را تشکیل می‌دهد، متمرکز شده‌اند. بسیاری نیز در دامنه‌ها (در ارتفاع بین 000‘1 تا 500‘1 متر) و در
کوهستانها (در ارتفاع میان 500‘1 تا 000‘2 متر) زندگی می‌کنند. این مناطق نیز بقیۀ جمعیت را در خود جای
داده‌اند. رشته‌کوههای مرتفع جمعیت ناچیزی دارند و در ارتفاع بیش از 400‘2 متر، عملاً کسی زندگی
نمی‌کند. تغییرات بنیادی در نحوۀ پراکندگی جمعیت ارمنستان به واسطۀ شهرگرایی حاصل از رشد اقتصادی است که به ویژه در نتیجۀ صنعتی شدن کشور رخ داده است. پیش از انقلاب روسیه، 4 شهر ارمنستان، یعنی ایروان، آلکساندروپل (گیومری)، کامو و گُریس، حدود کل جمعیت را در خود جای داده بودند. در حال حاضر، جمعیت این کشور در شهرها زندگی می‌کنند.
در سرزمینهای مرتفع شمال شیراک و نیز منطقۀ زنگزور آبادیهای کوچکی قرار دارند که در دره‌های باریک و دورافتاده، کنار رودخانه‌ها و نزدیک چشمه‌ها استقرار یافته‌اند؛ در دشتها، این‌گونه مجموعه‌های سکونتگاهی در کنار آبراهه‌های کوهستانی و نهرهای آبیاری، و میان باغها و تاکستانها قرار گرفته‌اند.
اقتصاد : اقتصاد ارمنستان تحت حکومت شوروی از اقتصاد کشاورزی به اقتصادی بیشتر صنعتی تغییر یافت. البته کشاورزی نیز اهمیت خود را حفظ کرده است، تا جایی که حدود از تولید ناخالص داخلی و نیروی کار این کشور را به خود اختصاص می‌دهد. صنایع کشور شدیداً به واردات انرژی و مواد خام وابسته است.
زلزلۀ شدید سال 1988م تقریباً از توان صنعتی ارمنستان را نابود ساخت و موجب تضعیف جدی اقتصاد این کشور شد. در 1989م درگیری بر سر منطقۀ قراباغ علیا باعث شد جمهوری آذربایجان دست به محاصرۀ اقتصادی ارمنستان بزند و خط لولۀ حیاتی گاز به این کشور را ببندد. در نتیجه، کمبود شدید انرژی ــ هـمـراه بـا مـسـدود شـدن راههـای عمدۀ تـجـاری بـه سبـب نـاآرامیـهـای داخلی گـرجستـان ــ مـوجب کاهش شدید تـولید صنعتی و رکود بیشتر اقتصاد ارمنستان شد. به این ترتیب، بخش اعظم جمعیت این کشور طی دهۀ 1990م با دشواریهای حاد اقتصادی روبه‌رو گردیدند.
ارمنستان پس از استقلال به منظور ایجاد شالوده‌های نهادی و قانونی برای دستیابی به اقتصاد بازار، شاهد برخی اصلاحات ساختاری بود. این‌گونه اصلاحات از جمله عبارت بودند از خصوصی سازی گستردۀ صنایع و کشاورزی، تغییر ساختاری نظام مالی و مالیاتی، و آزادسازی قیمتها. واحد جدید پول، دِرَم، در 1993م/1372ش جریان یافت و جای‌گزین روبل شد.
کشاورزی : کشاورزی در ارمنستان با دشواریهای بسیاری روبه‌رو ست. زمین قابل کشت کمیاب است و اراضی زیرکشت (زمین‌زراعی، باغ و تاکستان) کمتر از کل مساحت این کشور را تشکیل می‌دهد. مرغزارها و چراگاهها به عنوان منبع تأمین علوفه، سطح بیشتری (نزدیک به این سرزمین) را به خود اختصاص داده‌اند. اراضی کشاورزی در مناطق کوهستانی ترکیبی از مزارع ذرت، باغها، تاکستانها و مراتع را تشکیل می‌دهد. قسمتهای زیادی از اراضی قابل کشت نیز در دشت آرارات، استپ شیراک و بخش جنوبی حوضۀ سوان قرار دارد.
در اراضی دشت آفتابی و کم ارتفاع آرارات که به طور فشرده آبیاری می‌شوند، و نیز باریکه‌های زیرکشت در دره‌های رودخانه‌ای شمال شرقی و جنوب کشور، انگور و دیگر میوه‌ها با کیفیت بالا به دست می‌آید. در این زمینها، دریاچه‌های ذخیرۀ آب، سدها، ایستگاههای پمپاژ و کانالهای آبیاری احداث شده‌اند. بیش از نیمی از اراضی قابل کشت این کشور آبی هستند. زراعت در نواحی بالاتر از 000‘1 متر، با دامداری (پرورش گاو) همراه است. تولیدات کشاورزی مواد خام بسیاری از واحدهای صنعتی را تأمین می‌کند. کاشت مو مهم‌ترین شاخۀ کشاورزی در ارمنستان است. در میان محصولات متنوع باغی این کشور نیز هلو و زردآلو رواج بیشتری دارد. انواع سبزی در مناطق عمدۀ کشاورزی، سیب‌زمینی در نواحی سردتر کوهستانی، و توتون نیز با کیفیت بالا در سطح وسیع کشت می‌شود. پنبه و چغندرقند که پیش از این در دشت آرارات کاشته می‌شد، جای خود را به محصولات ارزشمندتر، نظیر انگور داده، و سطح زیرکشت غلات به شدت کاهش یافته است.
مراتع وسیع آلپی پشتیبان توان تولید دامداری ارمنستان به شمار می‌رود که شاخه‌های اصلی آن عبارت‌اند از پرورش گاوهای شیرده و پرواری و نیز گوسفند. پرورش خوک و ماکیان، همچنین پرورش کرم ابریشم و زنبور عسل نیز به عنوان شاخه‌های فرعی دامداری رواج دارد.
صنعت : مهندسی مکانیک، ساخت ماشین‌آلات سنگین برقی، لوازم برقی، و صنایع شیمیایی و استخراج معدن جایگاهی برجسته در صنایع سنگین ارمنستان دارند، اما صنایع سبک و صنایع غذایی این کشور نیز نسبتاً پیشرفته به شمار می‌آیند. ایروان، گیومری و وانادْزُر (قره‌کلیسا) شهرهای تولیدکنندۀ ماشین آلات هستند و مراکز صنایع شیمیایی عبارت‌اند از ایروان، وانادزر و آلاوِردی (الله وردی). فرآوری تولیدات زراعی برعهدۀ صنایع غذایی است که فرآورده‌های آن، ضمن پاسخ‌گویی به تقاضای داخلی، صادر می‌شود. پیشرفته‌ترین شاخه‌های این صنعت عبارت‌اند از فرآوری انگور و تولید مشروبات الکلی، کمپوت، و کنسرو انواع سبزی برای صادرات.
صنایع سبک که به تازگی در این کشور پاگرفته است، به ویژه در تولید پارچه‌های پشمی، ابریشمی و نخی، پوشاک، از جمله پوشاک بافتنی، فرش و کفش فعال است. ایروان مهم‌ترین کانون صنعتی ارمنستان، و تولید کنندۀ حدود تولیدات صنعتی این کشور است. صنعت در شهرها و مناطق دیگر، به ویژه در شمال کشور، رو به گسترش دارد. هم اکنون در این منطقه، شهرهای گیومری و وانادزر جزو مراکز صنعتی کشور به حساب می‌آیند.
سوخت و انرژی: در مرحلۀ آغازین صنعتی شدن ارمنستان، ایجاد نیروگاهی که از توان برقابی رودخانه‌های کوهستانی کشور بهره‌گیری کند، اساسی به شمار می‌رفت. تولید برق با احداث ایستگاههای آبیاری و شبکه‌های تأمین آب برای صنایع و شهرها همراه گشت. مجمـوعـۀ‌ نیروگاههـای برقـابـی سِـوان ـ هرازدان طرحی برخوردار از اولویت بالا بود که نه تنها از آب هرازدان، بلکه از منابع آبی دریاچۀ سوان نیز بهره می‌گرفت. این طرح برقی شدن فعالیتهای کشاورزی را امکان‌پذیر ساخت و به برپایی واحدهای صنعتی بسیاری کمک کرد.
در دهه‌های 1960 و 1970م، نیروگاههای برق حرارتی که با سوخت فسیلی کار می‌کردند و نیز انرژی هسته‌ای مورد توجه قرار گرفت. تنها نیروگاه هسته‌ای ارمنستان، در نزدیکی ایروان، پس از زلزلۀ 1988م/1367ش تعطیل شد، اما پس از آنکه جمهوری آذربایجان خط لولۀ گاز خود را به روی این کشور بست و موجب کمبود شدید سوخت شد، ارمنستان یک بار دیگر، در 1995م/1374ش این نیروگاه را بازگشایی کرد.
راهها و حمل و نقل : گر چه فاصله بین کانونهای شهری و مناطق گوناگون ارمنستان چندان زیاد نیست، اراضی کوهستانی این کشور یکی از موانع جدی احداث هر گونه راه حمل و نقل زمینی به شمار می‌رود. خط آهنی که در شمال به تفلیس و در شرق به باکو منتهی می‌شود، از مناطق شمالی، غربی و جنوبی ارمنستان می‌گذرد، اما مسیر خط آهن به باکو از 1989م/ 1368ش بسته شده است. ایروان به واسطۀ خط آهنی که در طول مسیر رودخانۀ هرازدان امتداد یافته است، به حوضۀ سوان متصل می‌شود. مراکز اصلی صنعتی کشور در طول خطوط‌آهن استقرار یافته‌اند.
شبکۀ راههای زمینی بسیار متراکم‌تر است و ایروان به عنوان مرکز آن به شمار می‌آید. حمل و نقل بار و کالا بیشتر از راههای زمینی، و جابه‌جایی مسافر بین شهرها و روستاها عمدتاً با اتوبوس صورت می‌گیرد. راههای هوایی ایروان را به مسکو و بسیاری از شهرهای روسیه و نیز به شهرهای مهم بین‌المللی همچون آتن، پاریس و تهران متصل می‌سازد. خطوط لوله ارمنستان را به ذخایر گاز جمهوری آذربایجان و گرجستان متصل می‌کند؛ البته خط لولۀ آذربایجان در 1989م بسته شد و خط لولۀ گرجستان نیز گاهی قطع می‌شود.
بازرگانی: صادرات ارمنستان عبارت است از مواد شیمیایی، فلزات غیر آهنی، ماشین‌آلات، ابزارهای دقیق، منسوجات و پوشاک، نوشابه‌های الکلی و انواع موادغذایی. واردات عمدۀ آن، علاوه بر زغال سنگ و فرآورده‌های نفتی، اینهاست: فلزات آهنی، فرآورده‌های چوب و کاغذ، غلات، گوشت، شیر، کره و کالاهای مصرفی. مبدأ و مقصد اصلی واردات و صادرات ارمنستان روسیه است؛ دیگر طرفهای بازرگانی این کشور اوکراین، روسیۀ سفید، گرجستان، ایران، سوریه و کشورهای آسیای میانه‌اند. 
  
دانشنامه بزرگ اسلامی