شنبه ٠٢ بهمن ١٣٩٥

                                                      بسم الله الرحمن الرحیم

     

بازدید کننده ارجمند! طراحی جدید پایگاه اطلاع رسانی رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران در ارمنستان در حال انجام می باشد. شما می توانید نظرات خود را از طریق منو «درباره ما» و زیر منوی «ارسال پیام» برای ما ارسال نمایید.
عناوین
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[عضویت]
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 624
 بازدید امروز : 210
 کل بازدید : 2104691
 بازدیدکنندگان آنلاين : 5
 زمان بازدید : 1.6720
ساعت
جغرافیای طبیعی و انسانی

فلات ارمنستان مهد زندگی تاریخی ارامنه بوده و ارمنستان فعلی در شمال شرقی آن قرار دارد. فلات ارمنستان با چندین رشته جبال و آتشفشان های خود معروف بوده و بین فلات های آسیای صغیر و ایران و در شمال غربی آسیای مقدم قرار گرفته است. فلات ١٨٠٠ - ١٥٠٠ متر از سطح دریا ارتفاع دارد و بعلت مرتفع تر بودن از کشورهای همسایه به نام " جزیره کوهستانی" نیز معروف است. قسمت داخلی فلات، کوهستانی بوده و دارای جلگه ها و کوه های منفرد می باشد. سرزمینی که بین رشته کوه های متعدد قرار گرفته در قدیم بنام " سرزمین میانه" معروف بوده است. ارمنستان اصلی سرزمین کوهستان های بلندی است که از لحاظ جغرافیایی منطقه ای را در آسیای غربی شامل می شود که از دشت ماورای قفقاز تا فلات آناتولی و از دریای سیاه تا دشت بین النهرین گسترده شده است. این سرزمین مرتفع و وسیع مرکب است از چندین رشته کوه که در میان آنها سلسله کوههای پونتیک و رشته کوههای تاوروس از همه مهم ترند. چندین فلات مرتفع نیز وجود داشته که به صورت پشته های بلند و متوالی از هزار تا دو هزار متر از سطح دریا ارتفاع دارند و دره های عمیقی آنها را قطع کرده است که در آنها رود های بزرگی از جمله ارس، دو شاخه رود فرات و مسیر فوقانی دجله جریان دارند. در بین دامنه های پر نشیب و اغلب خشک این کوهها دریاچه های بزرگی گسترده اند. برخی از آنها دریاهای واقعی داخلی هستند که به این منطقه قیافه ای کاملا متمایز از مناطق همجوار بخشیده اند.
مجموعه کوه های آتشفشانی آرارات با قله های ماسیس بزرگ (٥١٥٦ متر) و ماسیس کوچک (٣٩١٤ متر) تقریبا در مرکز فلات ارمنستان قرار دارد. بنا به روایت تورات کشتی نوح در دامنه های آرارات به گل نشست. کوه های قفقاز صغیر از سواحل دریای سیاه تا گردنه مغری کشیده شده و در شمال به چند رشته کوه تبدیل می شود. مهمترین آنها عبارت از مجموع آتشفشانی آراگاتس (٤٠٩٥ متر) می باشد. دامنه های پهن و کم شیب آبهای فراوان دارد. رشته کوه های توروس ارمنی از جنوب به سرزمین میانه محدود می شوند. نواحی مرزی جنوبی ارمنستان قدیم (آغزنیک – ساسون – موک – کردوک ) در حوالی کوه های توروس ارمنی واقعند. از رشته کوه های ارمن به طرف جنوب، منطقه وسیعی با چندین مجموعه کوه ها وجود دارد. اینها عبارتند از بیوراکن با جلگه های سرسبز و چشمه های خنک و دریاچه های خود که به این علت بیوراکن (هزارچشمه- بینگیول ) نامیده می شود. از اینجا به طرف شرق کوه های زاغکانس با قله آتشفشانی فعال خود قرار دارند که در قدیم تـُنراک نامیده می شود ، از کوه های زاغکانس به طرف جنوب در حوالی دریاچه وان ، کوه آتشفشانی سیپان ( قله اصلی ٤٤٣٤ متر ) قرار گرفته است که در جنوب به قله نمروت (٢٩١٩ متر) ختم می شود.
در میان رشته کوه های ارمنستان مناطق مرتفع ، جلگه ها و دشت های حاصلخیز قرار گرفته اند. مهمترین اینها که در تاریخ ارمنستان نقش اقتصادی بزرگ را ایفاء نموده اند ، دشت های آرارات ، تارون (موش)، خاربئرد ، یرزنکا ، باگرئواند ، آلاشگرد و شیراک می باشند. در میان کوه های ماسیس، آراگاتس و رودهای آخوریان و آرپا دشت آرارات قرار دارد که وسیعترین و حاصلخیز ترین دشت های فوق الذکر می باشد. از آغاز آخرین دوره تشکیل ملت ارمنی ، دشت آرارات مرکز زندگی اقتصادی ، سیاسی و فرهنگی آن بوده است. از آنجائیکه تراکم جمعیت در این منطقه همواره بیش از سایر نقاط ارمنستان بوده در ادوار مختلف تاریخی مرکز اصلی سرزمین ارمنستان بشمار رفته و اکثر پایتختهای ارمنستان در طول قرون نیز در آن دشت واقع بوده اند.پایتخت های ارمنستان قدیم یعنی آرماویر ، یروانداشاد ، آرتاشاد ، واغارشاباد و دوین همینجا واقع اند و ایروان پایتخت ارمنستان فعلی نیز در اینجا قرار دارد. از کوه پایه های آراکاتس به طرف غرب و شمال غرب ، دشت شیراک قرار گرفته است که شهر آنی پایتخت ارمنستان در قرون وسطی در اینجا واقع می باشد.
فلات بواسطه محاصره رشته کوه ها، از دریا ها رطوبت کمی دریافت می کند. مخصوصا سرزمین میانه آب و هوای خشک دارد ، زمستان ها سرد و تابستان ها گرم و خشک می باشند ولی در نواحی مختلف آب و هوا متغیر است. تفاوت زیادی بین آب و هوای مناطق مسطح و کوه های همجوار آنها وجود دارد. باران معمولا در بهار می بارد و کمک شایانی به رشد گیاهان و درختان در کوه ها و دشت ها می نماید. دشت آرارات آب و هوای خشک دارد. ارمنستان از زمان قدیم برای مرغوبیت و تنوع میوه هایش مشهور بوده. لوکولوس سردار رومی اولین کسی بود که نهال آلبالو، گیلاس و زردآلو را از ارمنستان به اروپا آورد. آب و هوای این سرزمین اصولاً بری است بطوری که هم دارای زمستانهای بسیار سرد است و هم تابستان های بسیار گرم. ارمنستان از لحاظ منابع معدنی نیز بسیار غنی است. موقعیت جغرافیایی ارمنستان طوری است که محل تقاطع شاهراه های آسیای غربی شده است. گرچه این سرزمین جزو قاره آسیا محسوب می شود، ولی در واقع قسمتی از مرزهای اروپا است. به هر حال چیزی که می توان گفت این است که ارمنستان در یکی از نقاط برخورد اروپا با آسیا واقع شده که این موقعیت بر تمام تاریخ آن تاثیر گذاشته است. از اینرو ارمنیان که شاخه ای از خانواده بزرگ ملتهای هند و اروپایی هستند بر اثر اوضاع و احوال و شرایط تاریخی و جغرافیایی از تنه اصلی جدا شده و در مرز دو قاره قرار گرفته اند و در سیر قرون و اعصار نقش پیشاهنگ تمدن را در مرز جهان آسیایی بازی کرده اند. تاریخ ارمنستان تاریخ پیشاهنگ تمدن و تاریخ ملتی است که بیش از یک بار به عنوان وزنه ای قابل توجه برتحول مشرق زمین اثر گذاشته و با فرهنگ خود نقش یک خط رابط بین غرب و شرق را بازی کرده است. قله های سرکش، منظره های زیبا و تماشایی، دره های رسوبی و بی نهایت حاصلخیز، چراگاهها، منابع معدنی و عوامل طبیعی همه این کشور را از نظر جاذبه توریستی جالب توجه کرده است و بازدید کنندگان بسیاری را به این سرزمین جذب می کند.
فلات ارمنستان سرچشمه رودهای بزرگ آسیای مقدم می باشد. رودهای دجله و فرات به خلیج فارس و رود های چوروخ و گایل به دریای سیاه می ریزند. رود های ارس و کور به دریای خزر می ریزند. فرات (به طول ٢٧٠٠ کیلومتر که ٥٠٠ کیلومتر آن در فلات ارمنستان قرار دارد ) دو شاخه دارد، فرات غربی که از شمال شهر کارین (ارزروم) آغاز می شود و فرات شرقی یا آرادزانی ، که از کوه های زاغکانتس سرچشمه می گیرد. از شعبات آرادزنی ، "مغراگد" قابل ذکر است ، که در دشت حاصلخیز تارون جاری می باشد. رود "دجله " با طول ١٩٥٠ کیلومتر که ٣٨٠ کیلومتر آن در فلات ارمنستان است) نیز دارای دو شاخه دجله شرقی و دجله غربی است. اولی از جنوب غربی کوه های توروس ارمنی اما دومی از دامنه های جنوب شرقی آنها سرچشمه می گیرند.
رود ارس یا یراسخ (٩١٤ کیلومتر ) از دامنه های شمالی کوه های بیوراکن سرچشمه می گیرد و در جلگه باسن به طرف شرق متمایل می شود و از دره کاغزوان که در قدیم بنام یراسخادزور معروف بود جریان پیدا می کند. ارس از طرف چپ با پیوستن به رود آخوریان ، در دشت آرارات جریان می یابد. از اینجا باز هم از طرف چپ رودهای کاساغ ، هرازدان و آزhdvhkاد و چند شاخه دیگر را در خود می پذیرد. شبکه وسیع رود ارس و شعباتش به باغ های انگور و میوه دشت آرارات زندگی و حیات می بخشد. ملت ارمنی این رود را ارس مادر نامیده است. فلات با دریاچه های بزرگ و کوچک غنی می باشد. دریاچه سوان ( در قدیم گغام ) در بین دریاچه های کوهستانی یکی از بزرگترین و در میان دریاچه ها یکی از مرتفع ترین آنهاست ( با ارتفاع ١٩٠٠ متر از سطح دریا و مساحت ١٤٠٠ متر مربع ) . آب دریاچه شیرین می باشد. از ماهی های آن ایشخان و قزل آلا قابل ذکر اند.
دریاچه وان (در قدیم تـُسپ یا دریای بزنونی) از سطح دریا ١٧٢٠ متر ارتفاع دارد. مساحت دریاچه ٣٧٣٣ کیلومتر مربع می باشد. آب دریاچه خیلی شور بوده با ماهی تارخ خود معروف است. از قدیم الایام در اینجا ماهیگیری و استخراج نمک و شوره رواج داشته است. به غیر از این دریاچه ها، دریاچه های کوچک متعدد با آب شیرین وجود دارند من جمله : آرپی که رود آخوریان از آن سرچشمه می گیرد ، آرچاک (در واسپوراکان )، گایلاتون ( در گوگوویت ) و غیره. ساختمان زمین شناسی فلات و چندگانگی آب و هوا ، باعث چندگانگی خاک و گیاهانش شده است. در کنار دشت های حاصلخیز سنگلاخ ها ، دامنه های پر جنگل و کوه ها و چمنزارها دارند. سرزمین میانه جنگل کم دارد. جنگل های سوزنی برگ ، بخصوص در جلگه های گوگارک ، آغستو و در سیونیک واقعند به همین ترتیب در دامنه های جنوبی کوه های توروس ارمنی . قسمت کوهستانی از ارتفاع ٢٠٠٠ متر سطح دریا شروع می شود. این ناحیه از چراگاه های معروف فلات ارمنستان می باشد که دارای گیاهان فراوانی است. ساکنین جلگه های کوهستانی از قدیم به کشت و پرورش غلات ، تاک ، وش ، کنجد ، همچنین زردآلو ، هلو ، گیلاس ، سیب و میوه های دیگر اشتغال داشته اند.
سرزمین کوهستانی ارمنستان از حیث حیوانات وحشی غنی می باشد. از پستانداران سمدار در اینجا گوزن ، جیران ، آهو، گوسفند وحشی و در نیزار های جلگه رود ارس گراز وجود دارند. از درندگان گرگ ، روباه ، خرس ، کفتار و از پرندگان ، عقاب ، کرکس ، مرغ لاشخور ، باز ، لک لک ، کبک ، اردک ، هوبره ، بلدرچین ، قرقاول و غیره می باشند. فلات دارای معادن غنی زیرزمینی است. کوه های چند استان از ایام قدیم با " معادن " مس ، آهن ، سرب ، نقره و طلا معروف بوده اند. مخصوصا معادن مس گوگارک و سیونیک شهرت داشته اند. مصالح ساختمانی کوهستانی از قدیم معروف بوده اند ، از جمله سنگ توف با رنگهای مختلف ، بازالت ، سنگ آهک و غیره. کوغب ، کاغزوان و نخجوان از نظر معادن نمک شهرت داشته اند. در سطح ارمنستان ذخایر هنگفتی از آهن ، مس ، مولیبدن ، سرب ، طلا ، سنگ نمک ، پرلیت ، سیلیس ، مرمر ، مواد آتشفشانی پیدا شده و در حوالی آنها کارخانه های مختلفی بنا گردیده اند. سرزمین کوهستانی از نظر آبهای معدنی شفا بخش نظیر " جرموک "، "آرزنی"، "بجنی"، " تتو جور " شهرت دارد. آرزنی و جرموک که از این حیث معروفند تبدیل به بیمارستان ها و آسایشگاه های مشهور شده اند.
فلات برای ارتباط با دنیای خارج دارای گذرگاه های کوهستانی بود که در قدیم به " درونک " ( درها ) معرفی بوده است. دوتا از جاده های مهم ارتباطی قدیم از فلات ارمنستان می گذشتند و شرق را به غرب مرتبط می ساختند. برای تصاحب اینها دولت های دور و نزدیک جنگ های سختی نموده اند ، که ارمنستان صحنه این کشمکش ها بوده است. نقطه انتهایی این جاده های اصلی ، دشت آرارات بود. ارمنستان توسط راه های ساحلی دریای سیاه و دریای خزر با شمال ارتباط برقرار می نمود.
ارمنستان قدیم به ١٥ استان بزرگ یا " سرزمین " تقسیم می شود. مهمترین اینها عبارتند از : آیرارات ، واسپوراکان ، سیونیک ، آرتساخ ، گوگارک ، هایک علیا ، توروبران ، آغزنیک و تزُوپک. هر استان ، سرزمین یا ناحیه در شرایط طبیعی اقتصادی، نه تنها واحد مستقل اقتصادی را تشکیل می داد، بلکه رسوم ، لهجه و طرز لباس مخصوص به خود را نیز داشت

برگرفته از سایت armeniainfo.ir